Αλενδρονάτη (Alendronate) – Οδηγός για Ασθενείς

Η αλενδρονάτη είναι ένα φάρμακο της κατηγορίας των διφωσφονικών (bisphosphonates) που χρησιμοποιείται κυρίως για τη πρόληψη και θεραπεία της οστεοπόρωσης. Βοηθά στην ενίσχυση της οστικής πυκνότητας και στη μείωση του κινδύνου καταγμάτων. Στον ελληνικό χώρο κυκλοφορούν διάφορες μορφές/περιεκτικότητες (π.χ. δισκία 70 mg εβδομαδιαίως ή άλλες δοσολογίες ανάλογα με το σκεύασμα).

Το κείμενο που ακολουθεί είναι ενημερωτικό και απευθύνεται σε ασθενείς. Για εξατομικευμένες οδηγίες, ακολουθείτε πάντα όσα αναγράφονται στη συσκευασία ή σας έχουν δοθεί από τον επαγγελματία υγείας.

Βασικές πληροφορίες προϊόντος

• Δραστική ουσία: Αλενδρονάτη (Alendronic acid / Alendronate)
• Φαρμακολογική κατηγορία: Διφωσφονικά
• Συνήθεις μορφές: Δισκία για χορήγηση από το στόμα
• Τυπικά δοσολογικά σχήματα: Συχνά 1 φορά/εβδομάδα (π.χ. 70 mg) ή καθημερινά σε ορισμένα σκευάσματα/ενδείξεις
• Στόχος θεραπείας: Μείωση της οστικής απώλειας και του κινδύνου καταγμάτων

Πώς δρα η αλενδρονάτη (Μηχανισμός δράσης)

Τα διφωσφονικά μειώνουν τη δραστηριότητα των οστεοκλαστών—των κυττάρων που διασπούν το οστό. Με αποτέλεσμα:

• να επιβραδύνεται η οστική διάσπαση,
• να διατηρείται η οστική μάζα,
• με τον χρόνο να βελτιώνεται ή να σταθεροποιείται η οστική πυκνότητα,
• να μειώνεται ο κίνδυνος καταγμάτων (ιδίως σπονδυλικών και ισχίου) σε άτομα με οστεοπόρωση.

Φαρμακοκινητική (Τι συμβαίνει στον οργανισμό)

Η αλενδρονάτη έχει χαρακτηριστικά που κάνουν κρίσιμη τη σωστή λήψη:

• Απορρόφηση: Είναι χαμηλή όταν λαμβάνεται με τροφή ή μαζί με ποτά εκτός από σκέτο νερό.
• Δέσμευση στο οστό: Μετά την απορρόφηση, δεσμεύεται στο οστικό ιστό, όπου και συμβάλλει στη δράση της.
• Απέκκριση: Κυρίως απεκκρίνεται μέσω των νεφρών. Η νεφρική λειτουργία είναι σημαντικός παράγοντας ασφαλείας.
• Χρόνος παραμονής στο οστό: Τα διφωσφονικά παραμένουν στο οστό για μεγάλο χρονικό διάστημα, γι’ αυτό και τα σχήματα μπορεί να είναι εβδομαδιαία.

Τυπικές χρήσεις και ενδείξεις

Η αλενδρονάτη χρησιμοποιείται συνήθως για:

• Θεραπεία οστεοπόρωσης σε γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση.
• Μείωση κινδύνου καταγμάτων (σπονδυλικών και/ή ισχίου) σε ασθενείς με οστεοπόρωση.
• Θεραπεία οστεοπόρωσης σε άνδρες (ανάλογα με το εγκεκριμένο σκεύασμα/περίπτωση).
• Πρόγνωση/αντιμετώπιση οστεοπόρωσης που σχετίζεται με ορισμένες καταστάσεις ή θεραπείες (π.χ. σε ορισμένα πλαίσια που καθορίζονται από τις οδηγίες και την επιστημονική πρακτική).

Οι ακριβείς ενδείξεις και οι δοσολογίες διαφέρουν ανά χώρα και ανά σκεύασμα. Ένα ενημερωτικό φυλλάδιο/περιληπτικό χαρακτηριστικών προϊόντος (SmPC) συνοδεύει κάθε προϊόν.

Πώς να πάρετε την αλενδρονάτη: χρόνος και τρόπος λήψης

Η σωστή λήψη είναι από τους πιο σημαντικούς παράγοντες για να λειτουργεί αποτελεσματικά και να μειώνεται ο κίνδυνος ερεθισμού του οισοφάγου.

Γενικοί κανόνες (ισχύουν για τα περισσότερα δισκία αλενδρονάτης από το στόμα)

• Λαμβάνεται το πρωί με άδειο στομάχι ή σύμφωνα με το εγκεκριμένο σχήμα που σας έχει δοθεί (μερικές φορές εβδομαδιαία δόση).
• Μόνο με σκέτο νερό. Αποφύγετε καφέ, τσάι, χυμούς, γάλα ή άλλα ροφήματα.
• Μετά τη λήψη, μην ξαπλώσετε για τουλάχιστον 30 λεπτά (και ιδανικά όρθιοι/καθιστοί). Αυτό βοηθά στη μείωση πιθανότητας γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης και ερεθισμού.
• Πριν από το φαγητό μείνετε στην καθορισμένη χρονική απόσταση (συνήθως τουλάχιστον 30 λεπτά ή όπως αναγράφεται για το συγκεκριμένο σκεύασμα).
• Μην σπάτε/μασάτε/συνθλίβετε το δισκίο, εκτός αν το συγκεκριμένο προϊόν το επιτρέπει (ακολουθήστε την οδηγία της συσκευασίας).

Τυπικό πρόγραμμα (παράδειγμα εβδομαδιαίας δόσης)

Αν σας έχει δοθεί σχήμα μία φορά την εβδομάδα, επιλέξτε μια ημέρα που θα τη θυμάστε εύκολα. Η ημερομηνία μπορεί να προσαρμοστεί μόνο σύμφωνα με τις οδηγίες της συσκευασίας ή του επαγγελματία υγείας.

Αλληλεπιδράσεις με τροφή: γιατί είναι σημαντικό το «με άδειο στομάχι»

Η αλενδρονάτη δεν απορροφάται σωστά όταν λαμβάνεται με τροφή ή με ποτά εκτός από σκέτο νερό. Αυτό μπορεί να μειώσει την αποτελεσματικότητα της θεραπείας.

• Φαγητό: επηρεάζει αρνητικά την απορρόφηση. Περιμένετε την κατάλληλη χρονική απόσταση.
• Ποτά εκτός νερού: καφές, τσάι, χυμοί, γάλα και ανθρακούχα ροφήματα μπορεί να επηρεάσουν την απορρόφηση.
• Συμπληρώματα ασβεστίου/σιδήρου/μαγνησίου (αν λαμβάνονται): συνήθως απαιτείται χρονικό διάστημα μεταξύ τους και της αλενδρονάτης, για να μη μειώνεται η απορρόφηση.

Αλκοόλ και φάρμακα: αλληλεπιδράσεις και προσοχή

Αλκοόλ

Το αλκοόλ δεν θεωρείται συνήθως «άμεσος» ανταγωνιστής της αλενδρονάτης, ωστόσο η υπερβολική κατανάλωση μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την υγεία των οστών και να αυξήσει τον κίνδυνο παλινδρόμησης ή ερεθισμού του γαστρεντερικού. Για καλύτερη ανοχή, αποφύγετε την υπερβολή και λάβετε υπόψη τη γενική κατάσταση υγείας.

Φάρμακα που μπορεί να επηρεάσουν τη δράση ή την ασφάλεια

Ενημερώστε τον επαγγελματία υγείας για όλα τα φάρμακα που λαμβάνετε. Παρακάτω αναφέρονται βασικές κατηγορίες:

• Συμπληρώματα ασβεστίου, σιδήρου, μαγνησίου και πολυβιταμίνες: μπορεί να μειώσουν την απορρόφηση της αλενδρονάτης. Απαιτείται χρονικός διαχωρισμός.
• Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη (ΜΣΑΦ) (π.χ. ιβουπροφαίνη, ναπροξένη): μπορεί να αυξήσουν τον γαστρεντερικό ερεθισμό σε ευάλωτους ασθενείς.
• Κορτικοστεροειδή: σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο οστεοπόρωσης· η αλενδρονάτη μπορεί να χρησιμοποιείται στο πλαίσιο αντιμετώπισης, αλλά η συνολική στρατηγική πρέπει να είναι προσεκτική.
• Φάρμακα που επηρεάζουν τη νεφρική λειτουργία: επειδή η αλενδρονάτη απεκκρίνεται μέσω των νεφρών, απαιτείται προσοχή σε νεφρική ανεπάρκεια.

Σημείωση: Οι αλληλεπιδράσεις εξαρτώνται από το συγκεκριμένο σκεύασμα και τη δοσολογία. Για λεπτομέρειες, συμβουλευτείτε το φύλλο οδηγιών χρήσης.

Δοσολογία: τυπικά σχήματα και πώς καθορίζεται

Η δοσολογία της αλενδρονάτης εξαρτάται από:

• την ενδειξη,
• την ηλικία και το φύλο,
• τη νεφρική λειτουργία,
• το συγκεκριμένο σκεύασμα (π.χ. εβδομαδιαίο vs καθημερινό).

Μην αλλάζετε τη δοσολογία ή τη συχνότητα χωρίς ιατρική/φαρμακευτική καθοδήγηση. Αν έχετε νεφρική νόσο ή δυσκολία στην τήρηση της σωστής στάσης/λήψης, ενημερώστε άμεσα τον επαγγελματία υγείας.

Ασφάλεια και προφίλ παρενεργειών

Όπως όλα τα φάρμακα, έτσι και η αλενδρονάτη μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες, όχι όμως σε όλους. Παρακάτω αναφέρονται πιθανές παρενέργειες και ενδείξεις που χρειάζονται προσοχή.

Συχνές ή σχετικά συχνές ανεπιθύμητες

• Γαστρεντερικές ενοχλήσεις (π.χ. ναυτία, δυσπεψία)
• Καούρες ή συμπτώματα παλινδρόμησης
• Πόνος στο στομάχι ή δυσφορία
• Μερικές φορές μυοσκελετικοί πόνοι (άρθρωσεις/μυϊκοί πόνοι)

Σημεία που απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση

• Σοβαρή ή επίμονη δυσφαγία (δυσκολία στην κατάποση)
• Πόνος κατά την κατάποση
• Επίμονος θωρακικός πόνος ή έντονος ερεθισμός/οπισθοστερνικό αίσθημα
• Έμετος με αίμα ή μαύρα κόπρανα
• Σπάνιες αλλά σημαντικές καταστάσεις όπως σοβαρή λοίμωξη/φλεγμονή στην περιοχή του στόματος ή οστικές αλλοιώσεις στη γνάθο μετά από οδοντιατρικές επεμβάσεις (βλέπε ενότητα προσοχής)

Κίνδυνος ερεθισμού του οισοφάγου

Η αλενδρονάτη πρέπει να λαμβάνεται με ειδικό τρόπο. Η μη τήρηση (π.χ. λήψη με τροφή ή πριν ξαπλώσετε) μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα οισοφαγικού ερεθισμού.

Σπάνιες σημαντικές προειδοποιήσεις (για ενημέρωση)

• Οστεονέκρωση της γνάθου (σπάνια): ειδικά σε άτομα με κακή στοματική υγιεινή, σε όσους λαμβάνουν ενδοφλέβια διφωσφονικά ή έχουν υποβληθεί/υποβάλλονται σε οδοντιατρικές επεμβάσεις.
• Ατυπικά κατάγματα μηριαίου (σπάνια): μπορεί να εμφανιστούν με προειδοποιητικό πόνο σε μηρό/βουβωνική περιοχή. Αν εμφανιστεί επίμονος πόνος, ενημερώστε τον επαγγελματία υγείας.
• Υποασβεστιαιμία (χαμηλό ασβέστιο): σπανιότερα, αλλά αυξημένο ενδιαφέρον σε άτομα με βιταμίνη D χαμηλή ή διαταραχές μεταβολισμού. Συνήθως εξετάζεται/διορθώνεται με βάση την κλινική εικόνα.

Πρακτικές συμβουλές για σωστή χρήση

• Πάρτε το φάρμακο όταν ξυπνήσετε (αν είναι πρωινό σχήμα) και πριν από οποιαδήποτε τροφή. Αν δεν μπορείτε να τηρήσετε το παράθυρο, μιλήστε με τον επαγγελματία υγείας για εναλλακτικό σχήμα.
• Χρησιμοποιήστε μόνο σκέτο νερό. Το εμφιαλωμένο νερό είναι αποδεκτό εφόσον δεν περιέχει πρόσθετα.
• Μην ξαπλώσετε μετά τη λήψη. Αν χρειαστεί να κοιμηθείτε, ρωτήστε για εναλλακτική δοσολογία/μορφή.
• Διατηρήστε συνέπεια: αν παίρνετε εβδομαδιαία δόση, βάλτε υπενθύμιση στο κινητό.
• Επιβεβαιώστε την ανάγκη για βιταμίνη D και ασβέστιο: συχνά συνιστώνται συμπληρώματα, αλλά η σωστή δόση εξατομικεύεται. Μην ξεκινάτε συμπληρώματα χωρίς έλεγχο, ιδιαίτερα αν έχετε νεφρικές παθήσεις ή ιστορικό λίθων.
• Οδοντιατρική φροντίδα: κάντε τακτικούς ελέγχους και ενημερώστε τον οδοντίατρο ότι λαμβάνετε αλενδρονάτη, πριν από επεμβάσεις.

Παράλληλη παρακολούθηση: τι μπορεί να ζητά ο γιατρός

Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να ζητηθούν:

• Μετρήσεις οστικής πυκνότητας (π.χ. DXA)
• Εργαστηριακές εξετάσεις (π.χ. ασβέστιο, βιταμίνη D, δείκτες ασφάλειας)
• Αξιολόγηση νεφρικής λειτουργίας
• Εκτίμηση παραγόντων κινδύνου καταγμάτων (ηλικία, κάπνισμα, προηγούμενο κάταγμα, κ.ά.)

Εναλλακτικές επιλογές (Alternative options)

Αν η αλενδρονάτη δεν είναι κατάλληλη ή δεν γίνεται καλά ανεκτή, υπάρχουν εναλλακτικές θεραπείες για την οστεοπόρωση, όπως:

• Άλλα διφωσφονικά (π.χ. ρισεδρονάτη, ιβανδρονάτη ή ζολεδρονικό οξύ), ανάλογα με την ενδειξη και το σχήμα.
• Φάρμακα άλλων κατηγοριών όπως:
  • αναστολείς RANKL (π.χ. δενοσουμάμπη),
  • αναβολικές/οστεοβλαστικές θεραπείες σε ορισμένες περιπτώσεις (ανάλογα με την αξιολόγηση κινδύνου).

Η επιλογή εναλλακτικής θεραπείας εξαρτάται από την ηλικία, το ιστορικό καταγμάτων, την ανοχή, τη νεφρική λειτουργία, τα ευρήματα οστικής πυκνότητας και τις προσωπικές προτιμήσεις (π.χ. συχνότητα χορήγησης, μορφή χορήγησης).

Ιδιαίτερη προσοχή: ποιοι πρέπει να ενημερώσουν πριν ξεκινήσουν

Συζητήστε ιδιαίτερα με τον επαγγελματία υγείας πριν τη χρήση αν ισχύει κάτι από τα παρακάτω:

• Δυσκολία στην κατάποση ή παθήσεις οισοφάγου
• Σοβαρή νεφρική ανεπάρκεια ή ιστορικό νεφρικής νόσου
• Χαμηλά επίπεδα ασβεστίου ή διαταραχές βιταμίνης D
• Σημαντικά οδοντικά προβλήματα ή σχεδιασμένες επεμβάσεις στη γνάθο
• Λήψη άλλων αντιοστεοπορωτικών ή φαρμάκων που επηρεάζουν τον οστικό μεταβολισμό

Συμμόρφωση στη θεραπεία: γιατί έχει σημασία η συνέχιση

Η οστεοπόρωση είναι συχνά χρόνια πάθηση. Τα διφωσφονικά όπως η αλενδρονάτη χρειάζονται σταθερότητα στο χρόνο για να διατηρηθούν τα οφέλη. Η διακοπή χωρίς αξιολόγηση μπορεί να μειώσει την προστασία από κατάγματα.

Ειδικά για την Ελλάδα: αγορά, ρυθμιστικό/νομικό πλαίσιο και διαθεσιμότητα

Στην Ελλάδα, τα φάρμακα που περιέχουν αλενδρονάτη είναι διαθέσιμα μέσω της φαρμακευτικής αγοράς με βάση το εκάστοτε εγκεκριμένο προϊόν και τη νομοθεσία για τη διάθεση φαρμάκων. Η διαθεσιμότητα μπορεί να επηρεάζεται από:

• την κυκλοφορία συγκεκριμένων περιεκτικοτήτων,
• τυχόν αλλαγές συσκευασιών από εταιρείες/εισαγωγείς,
• ελλείψεις που ενίοτε παρουσιάζονται στην αγορά.

Για ενημερώσεις σχετικά με την προσβασιμότητα, τις μορφές που υπάρχουν διαθέσιμες και τον χρόνο παράδοσης, μπορείτε να δείτε τη σελίδα του συγκεκριμένου προϊόντος στο ηλεκτρονικό φαρμακείο μας.

Recent guidance / ενημερωτικές κατευθύνσεις (γενικά στοιχεία)

Οι σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες για την οστεοπόρωση δίνουν έμφαση σε:

• έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου κατάγματος,
• ορθή λήψη των διφωσφονικών (για αποφυγή οισοφαγικού ερεθισμού),
• αξιολόγηση νεφρικής λειτουργίας και βιταμίνης D/ασβεστίου,
• εξατομίκευση ανάλογα με την ανταπόκριση στη θεραπεία και την πιθανή ανάγκη αλλαγής σε εναλλακτική θεραπεία σε υψηλού κινδύνου ασθενείς.

Οι ακριβείς συστάσεις μπορεί να διαφέρουν ανά κατηγορία ασθενών και ενημερώνονται περιοδικά από επιστημονικούς φορείς. Αν ανήκετε σε ομάδα υψηλού κινδύνου ή είχατε πρόσφατο κάταγμα, ζητήστε εξατομικευμένο πλάνο.

Παράγοντας νεφρού: τι να γνωρίζετε

Επειδή η αλενδρονάτη αποβάλλεται από τους νεφρούς, η νεφρική λειτουργία έχει κεντρική σημασία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο επαγγελματίας υγείας μπορεί να προσαρμόσει το σχήμα ή να επιλέξει εναλλακτική θεραπεία.

Δοκιμαστικές ενοχλήσεις και «τι να κάνω»

• Αν εμφανίσετε έντονη καούρα ή πόνο στο στήθος: διακόψτε τη λήψη και επικοινωνήστε άμεσα με ιατρό/φαρμακοποιό. Η μη συμμόρφωση με τη σωστή στάση και το timing μπορεί να επιδεινώσει συμπτώματα.
• Αν ξεχάσετε δόση: ακολουθήστε τις οδηγίες της συσκευασίας. Σε γενικές γραμμές, δεν συνιστάται διπλασιασμός χωρίς οδηγία.
• Αν εμφανιστεί επίμονος πόνος στο μηρό/βουβωνική περιοχή: ζητήστε ιατρική αξιολόγηση, καθώς (σπάνια) μπορεί να σχετίζεται με ατυπικά κατάγματα.

Συχνές ερωτήσεις (FAQ)

1) Πότε πρέπει να παίρνω την αλενδρονάτη;

Συνήθως λαμβάνεται το πρωί με άδειο στομάχι ή σύμφωνα με το εγκεκριμένο σχήμα του προϊόντος σας. Μετά τη λήψη πρέπει να περιμένετε πριν φάτε και να μείνετε όρθιοι/καθιστοί για τουλάχιστον 30 λεπτά.

2) Μπορώ να την πάρω με καφέ ή χυμό;

Όχι. Η αλενδρονάτη πρέπει να λαμβάνεται μόνο με σκέτο νερό για να εξασφαλιστεί η σωστή απορρόφηση.

3) Τι γίνεται αν πάω να ξαπλώσω αμέσως μετά το χάπι;

Αυτό αυξάνει τον κίνδυνο ερεθισμού του οισοφάγου και παλινδρόμησης. Προσπαθήστε να παραμείνετε όρθιοι ή καθιστοί για τουλάχιστον 30 λεπτά μετά τη λήψη.

4) Χρειάζομαι ασβέστιο και βιταμίνη D;

Συχνά συνιστώνται, ειδικά αν υπάρχει χαμηλή πρόσληψη από τη διατροφή ή χαμηλή βιταμίνη D. Ωστόσο, η ανάγκη και η δόση πρέπει να καθοριστούν από τον επαγγελματία υγείας, ιδίως αν υπάρχουν νεφρικά προβλήματα.

5) Επιτρέπεται το αλκοόλ;

Μικρές ποσότητες συνήθως δεν δημιουργούν πρόβλημα, αλλά η υπερβολή μπορεί να επιδεινώσει γαστρεντερικές ενοχλήσεις και να επηρεάσει αρνητικά την υγεία των οστών. Προτιμήστε με μέτρο.

6) Μπορώ να παίρνω σίδηρο ή ασβέστιο μαζί;

Συνήθως όχι. Τα συμπληρώματα (ασβέστιο/σίδηρος/μαγνήσιο) μπορεί να μειώσουν την απορρόφηση της αλενδρονάτης. Ακολουθήστε τον χρονικό διαχωρισμό που σας έχει συστήσει ο επαγγελματίας υγείας.

7) Πόσο γρήγορα θα δω αποτέλεσμα;

Τα οφέλη στην οστική πυκνότητα και στη μείωση του κινδύνου καταγμάτων συνήθως αξιολογούνται σε βάθος χρόνου. Η θεραπεία δεν είναι «άμεση αναλγητική», αλλά στοχεύει στη σταθεροποίηση της οστικής μάζας.

8) Πότε πρέπει να καλέσω γιατρό;

Αν εμφανιστεί δυσκολία ή πόνος κατά την κατάποση, έντονη επιδείνωση καούρας/οπισθοστερνικού πόνου, ή οποιοδήποτε ανησυχητικό σύμπτωμα που σχετίζεται με τον οισοφάγο/στομάχι.

9) Υπάρχει κίνδυνος για τη γνάθο;

Η οστεονέκρωση της γνάθου είναι σπάνια, αλλά είναι σημαντικό να υπάρχει προληπτική στοματική φροντίδα. Ενημερώστε τον οδοντίατρο ότι λαμβάνετε αλενδρονάτη πριν από οποιαδήποτε επέμβαση.

10) Μπορεί να αντικατασταθεί με άλλο φάρμακο;

Ναι, σε ορισμένες περιπτώσεις. Υπάρχουν εναλλακτικές θεραπείες για την οστεοπόρωση. Η επιλογή εξαρτάται από την ατομική σας κατάσταση και ανοχή.

Παραλαβή, παράδοση και διαθεσιμότητα (Ηλεκτρονικό φαρμακείο)

Στο ηλεκτρονικό μας κατάστημα, η αλενδρονάτη διατίθεται ανάλογα με την περιεκτικότητα και το συγκεκριμένο σκεύασμα. Για την καλύτερη εξυπηρέτησή σας:

• Ελέγξτε τη διαθεσιμότητα στην αντίστοιχη σελίδα προϊόντος.
• Παραλαμβάνετε την παραγγελία με ασφαλείς διαδικασίες σύμφωνα με τις ισχύουσες κανονιστικές απαιτήσεις.
• Οι χρόνοι παράδοσης μπορεί να διαφέρουν ανά περιοχή και διαθεσιμότητα αποθεμάτων.

Αν έχετε απορίες σχετικά με το διαθέσιμο σκεύασμα ή την περιεκτικότητα, επικοινωνήστε με την υποστήριξη του καταστήματός μας πριν ολοκληρώσετε την παραγγελία.

Σημαντική υπενθύμιση

Η αλενδρονάτη είναι αποτελεσματική για πολλούς ασθενείς με οστεοπόρωση, αλλά απαιτεί σωστή λήψη και τήρηση οδηγιών για την ασφάλεια του οισοφάγου και τη μέγιστη απορρόφηση. Αν έχετε αμφιβολίες για το πώς να τη λάβετε, ρωτήστε τον επαγγελματία υγείας ή τον φαρμακοποιό σας.